Cliëntenvertrouwenspersoon Wet zorg en dwang ondersteunt bij onvrijwillige zorg:


‘Wij zijn ontzettend partijdig’

De Wet zorg en dwang (Wzd) die we sinds 1 januari dit jaar in Nederland hebben, regelt de rechten en plichten van mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) die te maken hebben met onvrijwillige zorg. De wet zegt onder meer dat deze mensen recht hebben op een cliëntenvertrouwenspersoon als zij vragen hebben over, of onvrede ervaren wat betreft een opname of het verblijf in een zorginstelling.

Onvrijwillige zorg of een onvrijwillige opname heeft de nodige impact op de vrijheid van een cliënt. Deze kan niet meer zomaar doen wat hij/zij zelf graag zou willen doen. Deze beperking in vrijheid kan behoorlijke grote gevolgen hebben voor mensen met een verstandelijke beperking en voor mensen met een psychogeriatrische aandoening. Laatstgenoemde aandoening gaat gepaard met beperkingen van de geestelijke vermogens (psycho) op hogere leeftijd (geriatrie). Dementie en de meest voorkomende vorm daarvan, Alzheimer, bijvoorbeeld.

“Als cliëntenvertrouwenspersoon Wet zorg en dwang houden wij ons bezig met alles waar je als cliënt vragen over kunt hebben: Over wat je wil maar niet mag, en alles wat je moet maar niet wil”, leggen Ibolyka Cicilia en Ingrid van Knegsel uit. Zij zijn met een team van zeven cliëntenvertrouwenspersonen per 1 januari 2020 bij het Adviespunt van Zorgbelang Brabant | Zeeland van start gegaan.

Deel deze pagina:

Wet zorg en dwang (Wzd): wat houdt dit in?

Sinds 1 januari van dit jaar hebben wij hier in Nederland de Wet zorg en dwang. Deze wet regelt de rechten van mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) die onvrijwillige zorg krijgen. De wet regelt ook de onvrijwillige opname.

Partijdig

“De zorg die deze mensen krijgen, vaak in een zorginstelling, is op zich natuurlijk de zorg die zij nodig hebben. Daar is niets mis mee” legt Ingrid uit. “Het wordt onvrijwillige zorg wanneer de cliënt niet met de aangeboden zorg instemt of zich verzet. Hij, of zijn naaste(n), kan in dit geval een beroep op ons doen. Wij informeren en ondersteunen bij vragen over de opname of het verblijf in een zorginstelling, of wanneer cliënten niet tevreden zijn over de zorg die zij ontvangen of over de manier waarop er met hen wordt omgegaan. Wij ondersteunen ook bij gesprekken over onvrijwillige zorg en daarnaast hebben wij een signaleringsfunctie.”

Ibolyka: “Hierbij staan wij echt onvoorwaardelijk naast de cliënt. We zijn eigenlijk ontzettend partijdig. En alles wat wij met de cliënt en zijn naasten bespreken is vertrouwelijk. Alleen als het echt niet anders kan, bijvoorbeeld als de cliënt in gevaar komt, delen we deze informatie met de medewerkers van een instelling. Natuurlijk wel met medeweten van de cliënt. Wij blijven naast de cliënt staan. Wij zijn als het ware stemversterkers en kunnen zijn perspectief duidelijk maken aan de zorgaanbieder. Wij vinden het belangrijk dat de cliënt ook echt gehoord wordt. Welke maatregelen men ook moet nemen voor de gezondheid en veiligheid van de cliënt.”

Ibolyka Cicilia: “Wij staan echt onvoorwaardelijk naast de cliënt.”
“Veel cliënten weten niet dat ze recht hebben op een clientenvertrouwenspersoon. Daarom leggen wij contacten met zorgaanbieders in de regio en cliëntenraden.”

Onduidelijkheid

Omdat de wet nu nog maar drie maanden van kracht is, weet het overgrote deel van cliënten in zorginstellingen, of de cliënten die ambulante zorg krijgen, nog niet van het bestaan van de cliëntenvertrouwenspersoon. Laat staan dat ze weten dat ze recht hebben op ondersteuning van deze vertrouwenspersonen. Ingrid: “Het is de bedoeling dat de zorgaanbieder cliënten wijst op de mogelijkheid tot het inschakelen van een vertrouwenspersoon. We zijn daarom in januari direct gestart met het leggen van contacten met deze zorgaanbieders in de regio en op korte termijn ook hun cliëntenraden. We willen eerst kennis maken met de teams en de medewerkers van de instelling en daarna met de cliënten.”

Voor sommige zorgaanbieders is de komst van de cliëntenvertrouwenspersoon een lastige situatie. “Dat merkten wij toen wij afspraken wilden maken”, vertelt Ibolyka. “Het is zoeken: wat is onze rol en hoe kun je een cliëntenvertrouwenspersoon nu goed invoegen in het beleid van de instelling? De wet is namelijk breder dan je in eerste instantie zou denken. Wij zijn er voor mensen met een verstandelijke beperking, met een psychogeriatrische aandoening en met een Wlz-indicatie die vragen hebben of ontevreden zijn over de zorg, hun opname of hun verblijf in een instelling. Dus niet alleen bij onvrijwillige zorg, maar bij alle zorg voor deze mensen, en dat geeft nog weleens onduidelijkheid.”

Ingrid van Knegsel: “We willen eerst kennis maken met de teams en de medewerkers van de instelling en daarna ook met de cliënten.”

Wij zijn er voor cliënten

Deze onduidelijkheid weerhield het team Cvp-ers niet om aan de slag te gaan met het maken van afspraken. Ingrid: “We zijn voortvarend begonnen. En veel van deze trajecten lopen nu. Maar door de coronacrisis is de persoonlijke kennismaking nu even ‘on hold’ gezet. We moeten afspraken uitstellen en verzetten, want face-to-face contact is toch de beste manier van kennismaken. Bovendien hebben veel zorgaanbieders nu wel even andere dingen aan hun hoofd. Maar wij vervelen ons niet hoor. We zijn allemaal nog druk met onze opleiding en opdrachten, we verdiepen ons in de materie en we beantwoorden veel vragen van zorgaanbieders en zoeken naar nieuwe manieren om ons bekend te maken.”

Ibolyka: “Zo zijn wij bezig met het maken van kennismakingsfilmpje voor zorgaanbieders en een algemeen filmpje over de cliëntenvertrouwenspersonen voor alle cliënten (dit laatste gebeurt regionaal). Dat is even wennen maar eigenlijk best leuk om te doen. Het échte kennismaken komt dan later in het jaar. Ondanks de coronamaatregelen zijn we bereikbaar voor cliënten die een beroep willen doen op de cliëntenvertrouwenspersonen. Juist nu, nu cliënten geen bezoek mogen ontvangen en er geen dagbesteding is, kunnen wij heel goed ondersteunen. Weliswaar op een andere manier, maar wij zijn er. Daar kun je op rekenen!”

Contact

Wil je meer weten over wat onze onafhankelijke cliëntenvertrouwenspersonen kunnen betekenen? Neem dan gerust contact op met ons Adviespunt Zorgbelang: 088 929 40 99. Je kunt onze cliëntenvertrouwenspersonen ook mailen: cvp@zorgbelang-brabant.nl. Kijk voor meer informatie op adviespuntzorgbelang.nl.

Riek Ansems

Ibolyka Cicilia

Corine Gerritsen

Ingrid van Knegsel

Nicole Kuijpers

Marwilleke Marteijn

Paulien Versantvoort

Sophie van Vlierden

Wij zijn er voor jou!

TEAM CLIENTENVERTROUWENSPERSONEN