Begrip voor elkaar met het kijkdozen-kunstproject

Corona heeft ons al een jaar lang in zijn greep. Iedereen beleeft deze tijd op een andere manier. Maar niet iedereen is op de hoogte van het perspectief van de ander. Daarom bedachten twee kunstenaars Jola Hesselberth en Hanneke de Leeuw een creatieve manier om het perspectief van verschillende groepen mensen zichtbaar te maken. Dit resulteerde in het kijkdozen-kunstproject. Voor dit kunstproject werkten de kunstenaars samen met Sanne Peeters en Margit Ruis van Zorgbelang Brabant | Zeeland.

Sanne Peeters: “Zorgbelang deelde de afgelopen maanden 75 gratis knutseldozen uit onder het mom 'do it yourself'. Het doel is met creatieve uitingen meer begrip voor elkaars situatie in coronatijd te krijgen. Bij de kijkdoos zat een instructievideo en een inspiratievel waarin werd uitgelegd wat je ermee kunt doen. De bedoeling was om te knutselen hoe jouw leven er nu uit ziet. Neem ons mee naar jouw fijnste plek op dit moment. Maak foto’s of filmpjes van jouw corona-kijkdoos en deel jouw verhaal. Door verschillende verhalen te delen krijgen we meer begrip voor elkaars situatie. Want iedereen beleeft de coronatijd anders.”

Jola Hesselberth maakt animatiefilms en is beeldend kunstenaar. Ze werkte lang voor de VPRO.

“Ik ben geïnteresseerd in verhalen. Dat is mijn drijfveer. Het betoveren van de wereld, anders kijken naar de wereld. Dat fascineert mij.”

Hanneke de Leeuw is ontwerper, studeerde in Brussel en is gefascineerd door verandering.

“Door anders te kijken, te onderzoeken, door te experimenteren met verrassende invalshoeken wil ik nieuw licht werpen op die veranderingen, ze een positieve wending geven met een twist, met een speelsheid die bij mensen het idee aanwakkert dat je door te doen zelf invloed hebt op de wereld om je heen.”

Hanneke: “Anders kijken, dat past bij ons allebei. Daarom krijgt de samenwerking tussen Jola en mij steeds meer gestalte. De wereld verandert en het betoveren van de wereld wordt steeds belangrijker. ” “In juli vorig jaar kregen wij subsidie van het Prins Bernhard Cultuurfonds voor een coronaproject. Vervolgens zochten we contact met Zorgbelang. We maakten een coronakaart en animatiefilmpje om mensen meer begrip voor elkaar te laten krijgen. Iedereen zit in zijn eigen hokje. We willen verschillende invalshoeken delen, zodat mensen meer compassie voor elkaar opbrengen. De kaart is in de knutseldoos gegaan.” Jola: “Met de knutseldoos wilden we mensen aansporen om hun favoriete plek vorm te geven. Door iets creatiefs te doen mensen afleiden van de saaiheid van het bestaan. Iets creëren geeft je vleugels om nieuwe gedachtes en perspectieven te krijgen. Als je maakt is het eigenlijk al realiteit, dat doet iets met je. Het is meer dan een droomdoos.” Hanneke: “Daarnaast is de knutseldoos ook bedoeld voor mensen die het zwaar hebben in coronatijd. Mensen die corona hadden, eenzaam waren of dierbaren verloren konden hun verhaal hierin kwijt. Het helpt bij verwerking. Knutsel het van je af.” Jola: “Vervolgens zijn de boxen ook naar jongeren gegaan. Deze coronaperiode brengt je ook iets. Je gaat je verbreden en verdiepen dimensie. Ik ben ook benieuwd wat het jongeren oplevert.” Hanneke: “Je ziet steeds een andere invalshoek hoe mensen omgaan met de doos. De feedback die je krijgt is heel erg leuk.”

Resultaten Kijkdozen-Kunstproject

Het woonzorgcentrum De Horst/Kronehoef, onderdeel van Vitalis woonzorggroep, ging aan de slag met de kijkdozen. Angela Wellink, Coördinator Welzijn & Activiteiten, vertelt erover:

“Half december kregen we tien knutseldozen binnen. Net op het moment dat er aangescherpte coronamaatregelen werden aangekondigd. Alle activiteiten werden stopgezet en ook het restaurant was dicht. Bewoners waren veel meer en vaker thuis. Vaak was de enige manier om onze bewoners te bereiken via de brievenbus of aan de voordeur. Vier dozen gaven we aan bewoners waarvan wij dachten dat ze dit wel leuk zouden vinden. De overige zes dozen verdeelden we over verschillende afdelingen waar mensen met dementie verblijven. Zij hebben dit als gezamenlijk groepsproject opgepakt.”

Onze eerste reactie….. Wow!

“Wat ziet het er mooi uit. De geïllustreerde handleiding sprak ons aan. De verwijzing naar de digitale werkplaats met filmpjes werkte niet zo goed voor deze oudere doelgroep. Ze zijn nog van het papier en het persoonlijke contact.”

“De bewoners hadden hulp en uitleg nodig. Alleen de doos afgeven, dat zat er niet in. Veel bewoners hebben geen knutselmaterialen in huis en door de lockdown konden ze ook niet even snel naar de winkel om iets te halen. Sommige bewoners hadden het fijner gevonden als ze het in workshop met elkaar hadden kunnen maken. Dan hadden ze hun ideeën en hun corona-ervaringen met elkaar kunnen delen.” “Rond 20 december was de eerste doos klaar. Deze doos hebben we samen met een bewoner gemaakt en er ook foto’s en een filmpje van gemaakt.”

Na regen komt zonneschijn

“Het verhaal erbij was veelzeggend. Een bewoner vertelde dat de doos met de pop erin haar leven op dit moment verwoordde. Haar wereld was zo klein als de doos geworden maar ze vermaakte zich wel met muziek, TV, lezen en handwerken. Een andere bewoonster vertelde dat ze de doos eigenlijk helemaal geel had willen verven als ze verf had gehad. Ze had de oorlog meegemaakt en met de gele doos had ze duidelijk willen maken dat ook dit wel weer goed komt. Na regen komt tenslotte altijd weer zonneschijn!”

Een boeiend project!

“We staan zeker open voor een nieuwe creatieve activiteit in de zomer. Met als thema: terugblik op 1,5 jaar corona. Wat heeft dat met de bewoners gedaan? Wat hield u op de been? Of misschien is het gewoon beter om alles te vergeten en lekker van de zomer en de vrijheid te genieten die er dan (hopelijk) is!”

“Welk effect heeft corona op jóuw leven? Het kijkdozen-kunstproject laat zien hoe jouw leven er nu uit ziet. Door verschillende verhalen te delen krijgen we meer begrip voor elkaars situatie. Want iedereen beleeft de coronatijd anders.”

Jessica Keijzer-Nab, mama van Robin en Mees:

“Robin en Mees gingen meteen aan de slag met de poppen. Ik maak mezelf (Mees 5). Ik heb jou gemaakt mama, kijk met een tas en een telefoon in de hand. (Robin) Wel weer wat van geleerd. Omdat alles nu door elkaar loopt in deze coronaperiode en de kinderen veel thuis zijn geweest, ben ik tussendoor veel aan het bellen. Ik zie het maar als een hint, om daar bewuster mee om te gaan en weer eens vaker de telefoon bewust weg te leggen. Het helpen met knutselen was een mooi moment om samen fijn bezig te zijn. Dank daarvoor!”

"Oh leuk een verassing! Supergaaf een eigen knutsel doos! Alleen de doos was al een hele verassing, hier ging Arno meteen aan de slag. Eerst alles bekijken en bedenken en toen uren knutselplezier! Arno wilde een aan- uitkleed poppetje maken en dit is het resultaat. Hij is trots dat het zo goed gelukt is (met een beetje hulp) en mama is trots op hem!"